|
|
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
|
Tarihi Çarşı,
Bedesten ve
Arastaları |
|
|
|
Bedesten;
Osmanlıda, kumaş,
mücevher ve çeşitli
kıymetli eşyaların
alım satımının
yapıldığı, eşit
büyüklükte
kubbelerle örtülü,
bir çeşit kapalı
çarşı olup bu
yapıların ilk
örneklerine 13.
yüzyıl başlarında
Anadolu’da
rastlanmıştır . |
|
|
|
Edirne Bedesteni |
|
Edirne Eski Cami
yanında, Rüstem Paşa
Kervansarayının da
karşısında olan
bedesteni Osmanlı
Padişahı Çelebi
Sultan Mehmet
1418’de
yaptırmıştır.
Bedesten Eski
Cami’ye vakıf olarak
yapılmıştır.
Kitabesi
bulunmamaktadır.
Mimarı Konyalı Hacı
Alaaddin’dir.
Bedesten XVIII.yüzyıla
kadar önemli bir
alış veriş merkezi
olma özelliğini
korumuştur. Bedesten
1965 yılında restore
edilmiş, günümüzde
de kapalı çarşı
olarak
kullanılmaktadır. |
|
|
 |
|
|
Evliya Çelebi
bedestendeki elmas
ve takıların Mısır
hazinelerinden daha
fazla değerde
olduğunu ve bunları
60 gece bekçisinin
koruduğunu
yazmaktadır.
Bedestenin
duvarları, kırmızı
ve beyaz iki renkli
kesme taş ve
tuğladan
yapılmıştır.
Bedestenin her
köşesinde birer
kapısı
bulunmaktadır.
Dikdörtgen planlı
olup, 40.54x74.94 m.
ölçüsünde olan
bedestenin
içerisinde dört
köşeli altı sütun
bulunmaktadır.
Bedestenin uzun
kenarlarında tonoz
örtülü on dörder,
kısa kenarlarında da
dörder hücre
bulunmaktadır. Üzeri
14 kubbe ile
örtülmüştür.
Kubbeler bedestenin
orta mekanının
üzerinde bulunmakta,
bunun dışında kalan
alanlar da eğimli
kurşun çatı ile
örtülmüştür. Bu
kubbelerin altında
sivri kemerli
pencereler
sıralanmıştır.
Bedestenin dış
cephelerine
dükkanlar
yapılmıştır. |
|
|
|
Arasta;
çarşılarda aynı işi
yapan esnafın
bulunduğu kısım |
|
|
|
Selimiye Arastası |
|
Edirne Selimiye
Camisi yapı
topluluğunun bir
bölümünü oluşturan
Arastayı Sultan III.
Murat (1574-1595)
camiye gelir
getirmesi için Mimar
Davut Ağa’ya
yaptırmıştır. Yapı
topluluğunun dış
avlusunun batı
kenarı boyunca
uzanan arasta,
arazinin batıya
doğru eğimli
olduğundan ötürü
avlu zemininden 5
metre daha
aşağıdadır.Avludan
buraya iki
merdivenle
inilmektedir.
Evliya Çelebi
arastadan Kavaflar
Çarşısı olarak söz
etmiştir. Halk ta
buraya Meyve Kapanı
ismini vermiştir.
Osmanlı döneminde en
sağlam ve en güzel
pabuçların burada
yapılıp satıldığı
kaynaklara
geçmiştir. Arasta
içerisinde bulunan
dua kubbesinde ise
çarşı esnafı her
sabah toplanır,
işlerinin iyi
gitmesi için topluca
dua ederlermiş. Dua
kubbesinin yakınında
bulunan ve dışarıya
doğru taşkın mekanı
bazı sanat
tarihçiler sıbyan
mektebi bazıları da
darülhadis olarak
tanımlamıştır.
Selimiye Arastası
255 m. uzunluğunda
bir orta yol ile
bunların arkasındaki
dükkanlardan meydana
gelmiştir. Bu
dükkanlar kemerlerle
birbirine bağlanmış
olup üzerleri 73
kemerden oluşan
tonozlarla
örtülmüştür.
Arastanın orta
yolunun üzeride
beşik tonozla
örtülüdür. Bu
koridorunun
çevresinde
karşılıklı 124
dükkan
bulunmaktadır. Kesme
taş, moloz taş ve
tuğladan yapılmış
olan Arastanın
Selimiye Camisi
avlusundan inilen
iki ayrı merdiveni
dışında üç girişi
daha bulunmaktadır.
XIX.yüzyılda yapılan
onarım ile Arastanın
kurşun örtüsünün
üzeri kiremitle
kaplanmıştır. Balkan
Savaşı sırasında top
mermilerinden ötürü
yıkılmış ardından da
onarılmıştır. Yakın
tarihlerde Arasta
Vakıflar Genel
Müdürlüğü tarafından
yeniden
onarılmıştır. |
|
|
 |
|
|
|
Ali Paşa Çarşısı |
|
Edirne’nin
merkezinde, saraçlar
Caddesi ile
Kapıkule’ye giden
yolun köşesinde
bulunan Ali paşa
Çarşısını Hersekli
Semiz Ali Paşa 1560
yılında
yaptırmıştır. Bu
çarşı Kanuni Sultan
Süleyman’ın
Babaeski’de
yaptırdığı caminin
vakfıdır. Mimar
Sinan’ın eseridir.
İstanbul Kapalı
Çarşısının küçük
ölçüdeki bir
benzeridir. Kesme
taştan kalın duvarlı
kütlevi bir yapı
olup, etrafını
çeviren sokaklardan
altı kapı ile
içerisine
girilmektedir. Bu
kapılardan üçü
doğuya, biri batıya,
biri kuzeye, biri de
güneye açılmaktadır.
Bunlara Ali Paşa Üst
Kapısı, Ali Paşa Alt
Kapısı, karşılıklı
iki caddeye açılan
Ali Paşa Orta Kapısı
isimleri
verilmiştir.
Bunlardan Orta Kapı
çarşıyı ikiye
bölmektedir. 300 m.
uzunluğunda olan
çarşıda 130 dükkan
bulunmaktadır. Bu
dükkanlar uzun bir
koridorun iki
yanında
sıralanmışlardır. Bu
koridorun üzeri
kemerlerle
birbirlerine
bağlanmıştır. Çarşı
duvarların üst
noktasındaki
pencerelerle
aydınlatılmıştır.
|
|
|
 |
|
|
|
Ali Paşa Çarşısının
Edirne’de yaygın bir
ünü vardır.
Edirneliler bir
esnafı kötülemek
için; “O zaten Ali
Paşa’lı değildir”
derler. İyi bir
esnafı överken de “O
zaten Ali
Paşa’lıdır” sözünü
söylerler. Edirne’de
Ali Paşa esnafının
dededen babaya ve
oğla geçmesi
gelenekselleşmiştir.
Bu çarşı iyi ve ünlü
esnaf yetiştiren bir
okul niteliğindedir.
Edirne’de yaygın bir
teamüle göre, burada
bir dükkan kiralamak
için zengin olmak
yetmemekte, iyi
ahlâklı olmak da
gerekmektedir.
Ali Paşa Çarşısı
1948 yılında
onarılmış, 1992
yılında bir yangın
geçirmiş ve
kullanılamaz hale
gelmiştir. Vakıflar
Genel Müdürlüğü
tarafından 1997
yılında onarımı
tamamlanarak eski
sahiplerine
kiralanmıştır.
Çarşının mülkiyeti
Vakıflar Genel
Müdürlüğü’ne aittir. |
|
|
|
Dar-ül Eytam
(Yetimler - Yeni)
Çarşısı |
|
Abacılarbaşı'nda
bulunan, eski Dakik
Kapanı'nın yerine
1911 tarihinde
yapılmış büyük bir
iş hanıdır. İki
katlı ve yarı kargir
olan iki sıra
halinde ve bitişik
nizamda inşa edilmiş
çarşıda seksene
yakın işyeri
bulunmaktadır.
Burası 1877-78
Osmanlı-Rus
Savaşı'nda öksüz
kalan şehit
ailelerinin
çocuklarına gelir
getirmek amacıyla
yapılmış olup, çarşı
o yıllarda halk
arasında Yeni Çarşı
olarak anılmıştır.
Günümüzde de
Yetimler Çarşısı
olarak anılan
dükkanlar Edirne
ticari hayatındaki
yerini korumaktadır.
|
|
|
|
|
|
 |
 |