 |
|
|
|
Tarihi Köprüler |
|
|
|
Meriç Köprüsü |
|
Edirne Karaağaç yolu
üzerinde Meriç ve
Arda nehirlerinin
birleştikleri yerde
Meriç Nehri’nin
üzerinde
bulunmaktadır. Bu
köprünün olduğu
yerdeki selden
yıkılan eski
köprünün yerine
Sultan II.Mahmut
Edirne’ye geldiğinde
yeni bir köprü
yapılmasını
istemiştir. Ancak
maddi sıkıntıdan
ötürü köprünün
yapımına hemen
başlanamaz ve bu
köprü Abdülmecid
döneminde
yapılabilmiştir.
Köprünün yapımına
1842 yılında
başlanmış, 1847’de
de tamamlanmıştır.
Mimarının kim olduğu
bilinmemektedir.
|
|
|
|
Köprü 263 m.
uzunluğunda, 7 m.
genişliğinde ve 13
ayak üzerine 12
kemerli olarak
yapılmıştır.
Köprünün kemerleri
hafif sivri olup,
kemer aralıkları 12
m.dir. Orta
ayaklarda ise bu
açıklık 6 m.
civarındadır.
Selyaranlar köprünün
memba ve mansap
cephelerinde orta
ayaklar üzerindedir.
Memba cephesindeki
selyaranlar üçgen
çıkıntılar halinde
olup, bunların tepe
uçları da üçgen
biçimdedir. Mansap
cephesindeki
selyaranlar yedi
köşeli çıkıntılar
halindedir. Köprünün
ortasında yer alan
selyaranlar hem
membada hem de
mansapta çıkıntı
meydana
getirmektedirler.
Köprünün orta
kısmında memba
cephesinde bir köşk
balkonu, mansap
cephesinde de bir
kitabe köşkü
bulunmaktadır.
|
|
|
 |
|
|
|
Kitabe köşkü barok
üslupta, mermerden
yapılmıştır. Burada
birbirine bitişik
ikişer paye üzerine
bir tonoz
yerleştirilerek
köprünün kitabesi
buraya konulmuştur.
Bu bölüm dıştan
kubbe şeklindedir.
Aynı zamanda bu köşk
bir dinlenme yeri
olarak da
düşünülmüştür. Köşk
cephesinde görülen
mermer kitabe
Yunanlıların
Trakya’yı işgali
sırasında yok
edilmiştir. Bundan
sonra Necmettin
Okyay’dan icazetli
Uğur Derman
tarafından talik
yazı ile yeniden
yazılmıştır (1966).
|
|
|
|
Kitabe:
Esas-endâz-ı dünyâni
kerem Abdülmecid
han’ın İmar-ı
mülkünün üstad-ı
adli oldu mimari
Olalıdan münhel cezb-ü
mekârim ol şehin
ahdi
Seza mânend derya
dehre kılsa lütf-i
câri
O Şahinşedir elhakk
faiz-ül hayrât
âlemde
Sezâdır kılsa âbâdân
mülkü böyle âsârı
Edirne beldesi enhrı
üzre hayr-i şâhne
Garîk-i cûy-i ihsan
eyledi etraf ü
aktarı
Gelib geçtikçe
halk-ı memleket bu
cisr-i sanîden
Duasaz dû-bâlâ
kıldılar evrad-ü
ezkârı
Meriç ü Arda nehri
tâ-revan oldukça bu
sûden
O şahin mülkünün
feyz-i ilâhi ola
enhârı
Bu tâk-ı cisri
tersi’i etti Ziver
işbu tarihin
Bu âli cisr oldu
hayr-ı sanî-i
cihandârî.
Sene:1258 |
|
|
 |
|
|
|
Tunca Köprüsü |
|
Edirne’de Tunca
Nehri üzerindeki
Edirne’nin Karaağaç
ile bağlantısını
sağlayan köprüyü
Sultan II.Mehmet
zamanında
defterdarlık
görevinde bulunmuş
olan Ekmekçizade
Ahmet Paşa 1608-1615
yıllarında
yaptırmıştır.
Köprünün mimarı
İstanbul’da
Sultanahmet
Camisi’ni de yapmış
olan Sedefkâr Mehmet
Ağa’dır.
Tunca Köprüsü 11
ayaklı ve 10 kemerli
olarak yapılmıştır.
Köprünün mansap ve
memba cephelerinde
görülen selyaranlar
üçgen çıkıntılar
halindedir. Köprü
üzerinde bir de
kitabe köşkü
bulunmaktadır.
Yarısı yıkılmış olan
köprü yeniden
yapılmıştır.
Köprünün hafifletme
gözleri
selyaranlarla bir
bütün oluşturacak
şekilde köprü
cephesine
yerleştirilmiştir.
|
|
|
|
Bunların iki tanesi
üç ve dördüncü
kemerlerin
oluşturduğu orta
ayak üzerindeki
üçgen selyaranın iki
yanında yer
almaktadır. Bu
gözler sivri
kemerlidir. Mansap
cephesinde yer alan
selyaranın iki
yanında görülen
hafifletme gözleri
memba
cephesindekilerin
bir tekrarıdır.
Köprünün ortasında
kitabe köşkünün
altında bulunan
hafifletme gözü
kitabe köşkü ile
bütünleşmiştir. Bu
kısım tampon
cephesinden dışarıya
doğru kare bir
çıkıntı meydana
getirmektedir.
Köprünün ortasında
bulunan kitabe köşkü
bir balkon
görünümündedir. Bu
kitabeyi Edirneli
Şair Kamil mermer
üzerine talik yazı
ile yazmıştır. |
|
|
Kitabe:
Ekmekçi Zade Ahmed
Paşa-i kâmkârı
Hayratını görenler
itmez mi hayrile yâd
Bu devlet içre
defterdâr oldu on
sekiz yıl
Bâ haşmet-i vezâret
bâ devlet-i Hüdâdâd
Doldurdu Tunca
nehrin bî şübhe sîm-ü-zerle
Bu cisr-î bî âdili
illâh itti bünyâd
Maksudu bir du’adır
ancak gelüb geçenden
Lâyık budur ki sen
de ruhunu idesin şâd
Kâmî didi esas-ı
mistahkemine tarih
Zibende rah-ı gülşen
bu cisr-i Ahmed âbâd
Kad büniye fî seneti
1016 (1607). |
|
|
|
Uzunköprü |
|
Edirne Uzunköprü’de
Ergene Nehri
üzerinde Sultan II.Murad
zamanında 1443-1444
yıllarında Mimar
Hacı İvaz Paşa
tarafından
yaptırılmıştır.
Köprü 1392 m.
uzunluğunda 5,5 m.
genişliğinde olup,
174 gözden meydana
gelmiştir. Köprünün
kemerleri sivri ve
yuvarlak olmak üzere
iki ayrı şekildedir.
Bunlardan Uzunköprü
tarafındaki 1-33
kemerleri sivri,
34-80 kemerleri
yuvarlak, 81-112
kemerleri yine
sivri, 113-151
kemerleri yuvarlak,
152-160 kemerleri
sivri, 161-174
kemerleri yuvarlak
olarak yapılmıştır.
Kemer açıklıklarının
hepsi aynı
genişlikte olmasına
rağmen yalnızca 147
ile 148. kemerler
diğerlerinden biraz
daha geniş ve
büyüktür. Tampon
duvarları üzerindeki
selyaranlar 55.
kemerden başlamakta
ve her kemerde orta
ayak hizasında üçgen
çıkıntılar meydana
getirmektedir. Orta
ayaklarda
selyaranlar üzerinde
yer alan tahliye
gözleri kemer
halindedir. Ancak
günümüzde bu gözler
köprü cephesinde
bulunmamaktadır.
Köprünün yapımında
kesme taş
kullanılmıştır. |
|
|
|
Uzunköprü’deki tarih
köşkü veya tarih
kitabesi
bulunmamaktadır.
Ancak Sultan II.Abdülhamid
zamanında köprü
onarılmış ve
kitabesi
Uzunköprü’deki Gazi
Mihal Bey veya
Belediye Parkı
Çeşmesi denilen
çeşmenin üzerine
konulmuştur.
Köprü karayollarınca
onarılmış ve bu
onarım sırasında
hiçbir anlamı
olmayan bir fil
kabartması buraya
yerleştirilmiştir. |
|
|
|
Fatih Köprüsü |
|
Edirne Sarayiçi’nde,
Demir Kapı ile
Adalet Kasrı
arasında Tunca Nehri
üzerindeki bu
köprünün kitabesi
bulunmadığından ne
zaman yapıldığı
kesinlik
kazanamamıştır.
Bununla beraber,
köprünün Fatih
Sultan Mehmet
döneminde XV.yüzyılda
yapıldığı kabul
edilmektedir. Mimarı
hakkında da bir
bilgi
bulunmamaktadır.
Sarayiçi’ndeki
sarayın yanmasından
sonra yapılan Süvari
Kışlalarına
yakınlığından ötürü
de bu köprüye Süvari
Köprüsü, saray
kullanılırken de Has
Bahçe Köprüsü
isimleri de
yakıştırılmıştır.
Köprü 4 ayak üzerine
3 kemerli olarak
kesme köfeki
taşından
yapılmıştır. Köprü
kemerleri hafif
sivridir. Orta kemer
diğerlerinden daha
büyük ve daha
geniştir. Kemer
ayakları memba
cephesinde üçgen bir
çıkıntı oluşturur.
Bunun karşı
cephesinde ise
sekizgenin yarısı
olarak düşünülen
kütlevi bir çıkıntı
bulunmaktadır. Köprü
üzerinde dışarıya
taşkın bir korniş
uzanmaktadır. Bu
kornişler köprünün
meyline uygundur.
Baba taşları
bulunmamaktadır. |
|
|
|
Saraçhane Köprüsü |
|
Edirne, Sarayiçi’nde
Meriç Nehri ile
birleştikten sonra
güneye doğru akan
Tunca Nehri
üzerindedir. Aynı
zamanda bu köprü
şehrin kuzeybatısını
saraya
bağlamaktadır. Köprü
Sultan II.Murad
dönemi Umeralarından
Şehabettin Paşa
tarafından 1451
yılında
yaptırılmıştır.
Sultan II.Mustafa
tarafından da 1706
yılında
onarılmıştır. Edirne
Valisi Hacı Esved
Paşa 1886 yılında
taştan örme ayaklar
üzerinde köprüyü
50-60 m. kadar
uzatmıştır. Ancak
eski köprü ile yeni
yapılan köprü
arasında bir uyum
sağlanamamıştır.
Saraçhane Köprüsü
120 m. uzunluğunda,
5 m. genişliğinde 11
ayaklı ve 10 kemerli
bir köprüdür. Bu
köprü 12 ayaklı
olarak yapılmışsa da
bugün iki yandaki
birer kemeri toprak
altında kalmıştır. |
|
|
|
Sivri olan bu
kemerler yanlara
doğru küçülmekte ve
yol seviyesi ile
birleşmektedir.
Köprü cephelerinde
ayaklara üçgen
çıkıntılı selyaranlar
yerleştirilmiştir.
Köprünün üzerinde
bir dinlenme balkonu
vardır. Köprünün
mansap cephesinde
kitabe köşkü taş
bloklar üzerine
oturtulmuştur.
Buradaki köşkün
cephesi kırık sivri
kemerler halindedir.
Bu kırık sivri
kemerli cephenin
üzerinde alınlık
şeklinde bir bölüm
ve çatı yer
almaktadır. Bu
görünüşü ile köşk
adeta bir zafer
takına
benzemektedir. Bu
köşkün üzerinde
bulunan 1451 tarihli
kitabe Edirne
Müzesi’ndedir. |
|
|
Kitabe:
Bena hazel
kantaratil
meymenetil
mübareketi, sahibül
hayrati ve-l hasenât
El vezirull-âzam ved
düstûrul-muazzam el-müştehirull
mudevvu bi-Şihabeddin
Paşa Edrakehul lahü
mâyeşâ Min zemanis-sultanil-mücahid
elgazi Murad Han
İbn-i Muhammed han
min nesli Osman.
Senete hamse ve
hamsine
ve semanemietin
hicriyetin
hilaliyetin.
h.855 (1451) |
|
|
|
Sultan III.Mustafa’nın
yaptırmış olduğu
onarımı belirten
kitabesi bugün
köşkün üzerinde
bulunmaktadır:
Padişâh-ı heft-kişver
şehriyâr-ı bahr-ü
ber
Hazreti Han Mustafa
Şahinşehi Nusret
Liva
Edirne şehrine
teşrif edicek
emreyledi
Çün bu hayrı (cisri)
yapmağa ol dâver-i
ferman reva
Hamdi’llâh bir
metanet üzre bünyad
oldu kim
Çeşm-i dünya
görmemiştir böyle
muhkem bir bina
Şevketiyle gün be
gün ömrünü efzûn
eyleyip
Böyle çok hayra
muvaffak eyleye bari
Hüdâ
Faika tekmil olunca
didiler tarihini
Eyledi ferman yaptı
bu cisri yaptı
Sultan Mustafa.
h.1113 (1702)
Köprünün baba
taşları dikdörtgen
görünümlü payeler
halinde olup,
köprünün her iki
yönünde de yer
almaktadırlar.
Köprünün bütünü
kesme taştan
yapılmıştır. |
|
|